رشيد الدين فضل الله همدانى
17
جامع التواريخ ( تاريخ اقوام پادشاهان ختاى ) ( فارسى )
طبقهء دوم فوكى « 1 » كه پادشاه يازدهم است با خواهرش و فرزندان ، شانزده نفر ، هفده هزار و هفتصد و هشتاد و هفت سال . و اين طبقه بر دو قسماند . بعضى آنكه صورت ايشان در تاريخ ختاى « 2 » كردهاند ، و مدّت پادشاهى ايشان معيّن است ، و بعضى آنكه صورت ايشان نيامده ، و عهد ايشان مجمل ، [ است ] بر اين تفصيل : تبعه آنچه صورت دارند و مدّتشان معيّن ، دو نفر ، دويست و پنجاه سال . اوّل : فوكى « 3 » ، و صورتش چنين آمده [ است ] ، و مدّت عهد او صد و ده سال بوده است . دوم : نيواشى « 4 » ، خواهر فوكى ، و صورت او چنين است ، و مدّت عهد او صد و چهل سال بوده است [ r 395 ] . و ابتداى ظهور اوصاف انسانيّت از فهم و ذكا آغاز از اين فوكى مذكور شده ، و در عهد او علم فال كه ختاييان در اين وقت آن را جويى « 5 » مىگويند ، و مانند رمل است اختراع كردهاند ، و بعد از آن در آن باب كتب ساخته و مرتّب گردانيده ، و شيوهء زناشوهرى و زفاف همين فوكى آغاز كرده ، و وضع خط هم او كرده ، و طريقهء كتبت حساب و قباله و نامه باديد آورده ، و دام ماهى ساخته است ، تا گرفتهاند و مىخورده ، و سازى ساخته كه ابريشم آن بيست و پنج تار بوده ، و عوض ابريشم چون در آن عهد نبودى ، نى باريك را شكافتهاند و بر آن ساز بسته ، و آن را خواهر او نيواشى نام مذكوره مىزده است .
--> ( 1 ) . Fuxi ( 2 ) . Hitai ( 3 ) . Fuxi ( 4 ) . Nuwashi ( 5 ) . Zhouyi